Η εισπρακτική μηχανή κοιμάται

«Η χώρα είναι σε πόλεμο για την οικονομία», κατά την έκφραση του ίδιου του πρωθυπουργού, αλλά η κρατική μηχανή βρίσκεται εν υπνώσει. Οι υπουργοί επιδίδονται κάθε μέρα σε ασκήσεις περικοπών στο χώρο της ευθύνης τους, όμως δίνουν την εικόνα «στρατηγών χωρίς στρατό», όπως παραδέχονται κυβερνητικά στελέχη.


Η δημόσια διοίκηση εξακολουθεί να κινείται σε ρυθμούς ρελαντί, ακόμη και στους κρίσιμους τομείς των φορολογικών εσόδων και των ασφαλιστικών εισφορών. Οι 100 από τις 600 εφορίες λειτουργούν χωρίς διευθυντές ή υποδιευθυντές. Ανάλογη είναι και η εικόνα στον τομέα των τελωνείων.

Το πρόβλημα αναγνωρίζεται και εστιάζεται σε τρία επίπεδα:

1 Καθυστέρησε σοβαρά η επιλογή των γενικών και ειδικών γραμματέων των υπουργείων. Η ανοιχτή διαδικασία, που άρχισε τον Νοέμβριο και σε ορισμένα υπουργεία δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα (Οικονομικών, Οικονομίας και Ναυτιλίας κ.ά.), εκτιμάται τώρα ότι επέτεινε το κλίμα χαλάρωσης σε όλα τα επίπεδα της κρατικής μηχανής.

2 Ανάλογη καθυστέρηση διαπιστώνεται και στην επιλογή των προσώπων για τη διοίκηση των δημόσιων φορέων. Μόλις το ένα τρίτο των ΝΠΔΔ (νοσοκομεία, εταιρείες, ινστιτούτα) έχει νέες διοικήσεις, με αποτέλεσμα πολλοί οργανισμοί (πλην των μεγάλων ΔΕΚΟ) να εξαντλούνται στη διαχείριση της καθημερινότητας.

3 Στην υπαλληλική ιεραρχία, η αδράνεια τείνει να εξελιχθεί σε γενική αδιαφορία με διαλυτικές συνέπειες για τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών, κάτι που δηλώνεται ανοιχτά από τους συνδικαλιστικούς εκπροσώπους των δημοσίων υπαλλήλων.

Η γκρίνια αυτή έχει μεταφερθεί στα κυβερνητικά στελέχη, πρωτίστως στους υπουργούς Εσωτερικών και Επικρατείας, Γ. Ραγκούση και Χ. Παμπούκη, στον διευθυντή του γραφείου του πρωθυπουργού Ν. Αθανασάκη, στους υπουργούς Οικονομικών και Οικονομίας Γ. Παπακωνσταντίνου και Λούκα Κατσέλη.

Ο κορμός της κρατικής μηχανής διευθύνεται από 600 γενικούς διευθυντές, 5.000 διευθυντές και 20.000 προϊσταμένους, θέσεις οι οποίες, σύμφωνα με το νόμο 3386 του Πρ. Παυλόπουλου, κρίνονται κάθε τρία χρόνια. Το σχέδιο νόμου για την αλλαγή των διαδικασιών που κατήρτισε ο Γ. Ραγκούσης κατατέθηκε στη Βουλή μόλις προχθές.

Τα περισσότερα ερωτήματα εστιάζονται στα υπουργεία Οικονομικών, Οικονομίας Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και Εργασίας.

*Στο υπουργείο Οικονομικών καταλογίζεται ότι δεν έχει τοποθετήσει νέους διευθυντές και υποδιευθυντές ακόμη και σε μεγάλες ΔΟΥ στις οποίες έχει λήξει η θητεία των νυν (ΦΑΕΕ Πειραιώς, Δ' Αθηνών, Ν. Ιωνίας, Κορίνθου, Ιωαννίνων, Λαμίας, Καστοριάς, Φλώρινας κ.λπ.).

Οι ακέφαλες μονάδες (εκτός από τη θητεία 100 διευθυντικών στελεχών έχει λήξει και η θητεία 800 τμηματαρχών) αναλώνονται στη διεκπεραίωση υποθέσεων ρουτίνας, όπως υποθέσεις παραγραφής, που είναι αμφίβολο αν θα αποδώσουν έσοδα, πτώχευσης επιχειρήσεων και κλείσιμο τρεχουσών εκκρεμοτήτων.

Λίγες μονάδες κινούνται για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών και τη διενέργεια ελέγχων ΦΠΑ, που όπως εκτιμάται δίνουν το μήνυμα στην αγορά πως δεν είναι ανεξέλεγκτη. Ο ρυθμός είσπραξης των εσόδων μετά τις εκλογές είναι πτωτικός, με εξαίρεση τον Ιανουάριο λόγω της έκτακτης εισφοράς στις μεγάλες επιχειρήσεις και την παράταση της καταβολής των τελών κυκλοφορίας.

Πηγές του υπουργείου πάντως αντιτείνουν ότι ο Γ. Παπακωνσταντίνου και ο Φ. Σαχινίδης βρήκαν «έναν διαλυμένο μηχανισμό» και μόλις τώρα ξεκινάει η «διασταύρωση των στοιχείων από τη Γραμματεία Πληροφορικών Συστημάτων και την ΥΠΕΕ για τον εντοπισμό των μεγαλοοφειλετών και των ιδιοκτητών μεγάλων ακίνητων περιουσιακών στοιχείων».

*Στο υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, το μεγαλύτερο πρόβλημα επικεντρώνεται στα κρούσματα αισχροκέρδειας που παρουσιάζονται κυρίως στην αγορά υγρών καυσίμων (με τις δύο αυξήσεις του ειδικού φόρου κατανάλωσης) αλλά και σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, ακόμη και στον κλάδο των τροφίμων, με αντανάκλαση και στο δείκτη τιμών που παρά τη μείωση της κατανάλωσης συνεχίζει να κινείται ανοδικά.

Στο γραφείο της Λούκας Κατσέλη καταλήγουν ακόμη και αναφορές νομαρχών που δηλώνουν αδυναμία αγορανομικών ελέγχων σε όλο το φάσμα της αγοράς και ζητούν επιτακτικά τη συνδρομή της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

*Και στο υπουργείο Οικονομίας και στο υπουργείο Οικονομικών διατυπώνονται ερωτήματα αναφορικά με την πάταξη των κρουσμάτων λαθρεμπορίας. Ο αντίλογος, για την ώρα, είναι πως ο νέος ειδικός γραμματέας της ΥΠΕΕ Γ. Καπελέρης έχει πάρει εντολή να προχωρήσει στη συγκρότηση ειδικών μεικτών μονάδων και να ξεκινήσει ελέγχους.

Ωστόσο τα κενά που υπάρχουν στη στελέχωση του μηχανισμού, πάνω από 100 θέσεις στις εφορίες και άλλες τόσες στα τελωνεία, αντανακλώνται και στη στελέχωση της Υπηρεσίας Ειδικών Ελέγχων. Οι μετακινήσεις που έχουν γίνει τους δύο τελευταίους μήνες είναι μόλις 80 κι αυτές για την κάλυψη κενών θέσεων στις περιφερειακές μονάδες που ήταν γυμνές.

*Για το υπουργείο Εργασίας, το πρόβλημα είναι ο ρυθμός είσπραξης των εισφορών στα τρία μεγαλύτερα ταμεία, το ΙΚΑ, τον ΟΑΕΕ και τον ΟΓΑ. Τα προσωρινά απολογιστικά στοιχεία για τους δύο πρώτους φορείς δείχνουν πτώση των εσόδων το τελευταίο τρίμηνο του 2009, 4 με 5%, και μικρή ανάκαμψη για το ΙΚΑ τον Ιανουάριο της τάξεως του 3,7%.

Στα ταμεία παραμένουν οι διοικητές της προηγούμενης κυβέρνησης (Θ. Αμπατζόγλου, Κ. Παπαθανασίου, Λ. Παπαγεωργόπουλος), οι οποίοι είχαν κατηγορηθεί από τη νέα κυβέρνηση ότι παρουσίαζαν εξωραϊσμένη εικόνα και ψευδή στοιχεία για την ταμειακή τους κατάσταση.

Ο Α. Λοβέρδος και ο Γ. Κουτρουμάνης έχουν καταλήξει στους αντικαταστάτες τους, εδώ και ενάμιση μήνα, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, ωστόσο οι τοποθετήσεις πήγαν πίσω λόγω των δυσμενών οικονομικών εξελίξεων και της κατεπείγουσας αναμόρφωσης του ασφαλιστικού.

*Οσον αφορά τους οργανισμούς του Δημοσίου, η εκκρεμότητα στην επιλογή προέδρων και διοικητών αναμένεται να τερματιστεί αφού οριστικοποιηθεί το πρόγραμμα συγχωνεύσεων και καταργήσεων όσων δεν θεωρούνται απαραίτητοι. Στην πρώτη σύσκεψη που έγινε υπό τον Θ. Πάγκαλο, έπεσαν στο τραπέζι 255 φορείς και οργανισμοί των οποίων το έργο είχε απασχολήσει και την προηγούμενη κυβέρνηση. Σε κάθε υπουργείο αντιστοιχούν 10 έως και 20 οργανισμοί, πολλοί από τους οποίους δεν έχουν αντικείμενο. Οι τελικές εισηγήσεις των υπουργών αναμένονται μέσα στο μήνα.