Το μεγάλο δίλημμα για τον Αλ. Τσίπρα

Πολιτικό «σεισμό» στην κυβέρνηση προκαλεί η επικείμενη συμφωνία που επιδιώκει με τους δανειστές, καθώς βουλευτές και στελέχη έχουν βγει στην κυριολεξία στα... κάγκελα απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς του Μαξίμου περί «έντιμου συμβιβασμού» και επαναφέροντας τη σκληρή στάση της απαρέγκλιτης τήρησης των «κόκκινων γραμμών».



Οι οργισμένες αντιδράσεις μάλιστα έχουν θέσει σε συναγερμό το κυβερνητικό επιτελείο που αναζητά διεξόδους πολιτικής διαχείρισης του προβλήματος, με σενάρια όπως αυτό της παροχής ψήφου εμπιστοσύνης προκειμένου να επιβεβαιωθεί η πολιτική νομιμοποίηση της κυβέρνησης, να βρίσκονται πάνω στο τραπέζι, καθώς εκτιμάται ότι μια τέτοια κίνηση θα συσπείρωνε τους βουλευτές και θα έδινε «άλλοθι» σε αυτούς που δυσκολεύονται να ψηφίσουν.

Ο πρωθυπουργός δέχεται εισηγήσεις να ξεκαθαρίσει ο ίδιος το πολιτικό τοπίο και να λάβει πολύ κρίσιμες αποφάσεις. Ευρισκόμενος μπροστά στο μεγάλο δίλημμα της συμφωνίας με τους δανειστές και ρήξης με τους εσωκομματικούς του αντιπάλους ή της ρήξης με τους Θεσμούς και της αντιμετώπισης των συνεπειών στην οικονομία, ο Αλ. Τσίπρας θα πρέπει τις επόμενες ημέρες να λύσει τον γόρδιο δεσμό.

Η δραματική κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ πιστοποιήθηκε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο στη συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας της Πέμπτης όπου ο Γ. Δραγασάκης ο οποίος και ενημέρωσε για τη συμφωνία που επιδιώκει η κυβέρνηση τις επόμενες μέρες -ακόμη και μέχρι τις 19 του μήνα- βρέθηκε αντιμέτωπος με τα πυρά πλήθους βουλευτών. Αρκεί να αναφερθεί ότι κριτική δεν άσκησαν μόνο, όπως αναμενόταν, τα στελέχη της Αριστερής Πλατφόρμας, αλλά και η Ζωή Κωνσταντοπούλου η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, διατύπωσε ισχυρές ενστάσεις για τη συμφωνία του Φλεβάρη, καθώς και ο Αλ. Μητρόπουλος, που δεν έχει κρύψει εδώ και καιρό τις διαφωνίες του.

Ενδεικτικό του κλίματος που διαμορφώθηκε ήταν και το «πολεμικό ανακοινωθέν», που μεταξύ άλλων υπενθύμισε πως «οι κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης είναι και κόκκινες γραμμές του ελληνικού λαού», επισημαίνοντας ότι «η επιμονή των δανειστών να εφαρμόσουν το μνημονιακό πρόγραμμα της κυβέρνησης Σαμαρά, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την έννοια λαϊκής κυριαρχίας» και ξεκαθαρίζοντας πως «οι απαιτήσεις αυτές δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές». Άφηνε μάλιστα όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες προκειμένου να ενημερωθεί ο ελληνικός λαός για την κατάσταση, υπογραμμίζοντας πως τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ θα συστρατευθούν με δυνάμεις «σε ένα πλατύ κάλεσμα κινητοποίησης για τη νίκη της δημοκρατίας και της αξιοπρέπειας».

Η θυελλώδης συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας, επί της ουσίας αποτέλεσε επιβεβαίωση μιας κατάστασης που όλοι γνώριζαν στο κόμμα, αλλά επέλεγαν να βάλουν κάτω από το χαλί. Τις τελευταίες μέρες ήταν εμφανές ότι οι διαφοροποιήσεις -άλλες λόγω διαφορετικής ιδεολογικής προσέγγισης και άλλες λόγω προσωπικών σκοπιμοτήτων- αυξάνονταν και πληθύνονταν.

Οι σαφείς αποστάσεις στελεχών γύρω από κρίσιμα ζητήματα, όπως για παράδειγμα εκείνο των ιδιωτικοποιήσεων, όπου οι μετεκλογικές κινήσεις απέχουν παρασάγγας από τις προεκλογικές δεσμεύσεις, καταγράφηκαν άλλωστε σε όλες τις τελευταίες κυβερνητικές συνεδριάσεις. Ο εκνευρισμός για την εικόνα «Βαβέλ» μάλιστα ήταν τόσο εμφανής, που ακόμη και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος την αποδοκίμασε έμμεσα, λέγοντας ότι «δεν βοηθά την κυβέρνηση στο δύσκολο έργο της».

Οι έμμεσες αποδοκιμασίες όμως, όπως φάνηκε, δεν ήταν αρκετές να λύσουν επί της ουσίας το ζήτημα, ούτε να καθησυχάσουν την ανησυχία ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο δράσης.

Μοιάζει πραγματικά ανεξήγητο πώς, τη στιγμή που το Κυβερνητικό Συμβούλιο παρείχε διαβεβαιώσεις περί ενίσχυσης της προσπάθειας εξεύρεσης λύσης με τους δανειστές, κορυφαίος κυβερνητικός παράγοντας από την Αριστερή Πλατφόρμα εξέπεμπε σήμα ρήξης και «μοναχικής» πορείας της Ελλάδας. Την ίδια ώρα, μάλιστα, στο σύνολό τους τα μέλη της Αριστερής Πλατφόρμας επανέφεραν στην... τάξη τον Αλ. Τσίπρα υπενθυμίζοντάς του τις προγραμματικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης και τις προεκλογικές κόκκινες γραμμές. Μέχρι και το «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» που το τελευταίο διάστημα έχει «αποσυρθεί» από τον δημόσιο διάλογο, επανέφεραν τα συγκεκριμένα στελέχη, προκειμένου να καταδείξουν την απόσταση λόγων και έργων. Σε ακόμη πιο προχωρημένη γραμμή άλλες συνιστώσες, όπως η ΔΕΑ, με τον Αντ. Νταβανέλο να μιλά για «ξεθωριασμένες» κόκκινες γραμμές και να ζητά εκλογές.

Πλήρες αδιέξοδο είχαν διαπιστώσει και άλλα στελέχη όπως ο Αλ. Μητρόπουλος, ο οποίος όχι μόνο μιλά ανοιχτά για «κακή συμφωνία», αλλά πλέον αφήνει και ανοιχτό το ενδεχόμενο να την καταψηφίσει. Οι ηχηρές και επαναλαμβανόμενες «απουσίες» της Ζωής Κωνσταντοπούλου από κρίσιμα νομοσχέδια στη Βουλή, εξάλλου, δημιουργούν επιπλέον «σκιές» και προβληματισμό για την τάση της προέδρου να ακολουθήσει τον δικό της πολιτικό δρόμο και η στάση της στην Πολιτική Γραμματεία τις επιβεβαίωσε.

Στο Μαξίμου μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, φτάνουν μηνύματα για μελλοντικές διαφοροποιήσεις και άλλων κορυφαίων μελών της κυβέρνησης - που δεν ανήκουν στην εσωκομματική αντιπολίτευση- και που ενδεχόμενη άρνησή τους να συνταχθούν με μία συμφωνία «υποχώρησης», θα προκαλέσει έκπληξη και ισχυρές αναταράξεις.

Αν δε, στο σκηνικό που διαμορφώνεται προσθέσει κανείς και την αβέβαιη στάση των ΑΝΕΛ, που έχουν ξεκαθαρίσει και μέσω του Π. Καμμένου ότι μέτρα λιτότητας δεν πρόκειται να ψηφίσουν, τότε ο κύκλος των διαφωνούντων, διευρύνεται επικίνδυνα.

Σε κάθε περίπτωση αυτό που γίνεται πλέον αντιληπτό στο Μαξίμου είναι πως ενώ θεωρούσε ότι είχε να αντιμετωπίσει μόνο τις απαιτήσεις των δανειστών, τους οποίους -και για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης- περιέγραφε περισσότερο ως «εξωτερικούς εχθρούς» λόγω της διαφωνίας τους με τις ελληνικές θέσεις, στην πραγματικότητα ο? εχθρός βρίσκεται εντός των τειχών.

Οι «φίλοι»

«Έλλειμμα» παρατηρείται την ίδια ώρα, σε επίπεδο «φίλων» και «συμμάχων». Οι διαρκείς επαφές του Αλ. Τσίπρα στο εξωτερικό και οι συναντήσεις με Ευρωπαίους ηγέτες και αξιωματούχους, πρωτοβουλία που αναμένεται να αναλάβει εκ νέου αυτή την εβδομάδα στο πλαίσιο και της Συνόδου Κορυφής της Ρίγας, δεν φαίνεται να αποδίδουν καρπούς, αφού πέραν της «συμπάθειας» και της «κατανόησης» που εισπράττει, η επιθυμία του να δοθεί πολιτική λύση στο ελληνικό ζήτημα πέφτει στο κενό και το «αγκάθι» της χρηματοδότησης παραπέμπεται διαρκώς στους θεσμούς και το Eurogroup.

Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, εκτιμάται πως και από τη νέα πρωτοβουλία του πρωθυπουργού δεν μπορούν να αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα που θα «ξεκλειδώσουν» τη χρηματοδότηση. Κατά συνέπεια, η άμεση προώθηση νέων μέτρων στη Βουλή, προκειμένου να σταλεί στο Eurogroup επαρκές μήνυμα υλοποίησης των συμφωνηθέντων με τους θεσμούς, δείχνει να αποτελεί μονόδρομο. Το ίδιο και οι πολιτικές εξελίξεις, που ενδεχομένως θα πυροδοτήσουν αυτές οι αποφάσεις...

Οι... εχθροί εκτός

Οι τελευταίες δραματικές εξελίξεις, πέρα από την ανησυχία που προκαλούν στην κυβέρνηση, η οποία διεμήνυε σε όλους τους τόνους ότι δεν θα έχει κανένα πρόβλημα να περάσει τη συμφωνία από τη Βουλή, επιπλέον ακυρώνουν και τους όποιους επικοινωνιακούς σχεδιασμούς του Μαξίμου. Η όλη προσπάθεια της κυβέρνησης εξάλλου τις τελευταίες μέρες επικεντρωνόταν πέρα από την εναγώνια αναζήτηση «συμμάχων», στην παράλληλη κατασκευή «εχθρών» -εντός και εκτός συνόρων- προκειμένου να δικαιολογηθεί μια ενδεχόμενη δυσμενή εξέλιξη.

Με αντικρουόμενες δηλώσεις και μηνύματα, άλλοτε εκπέμποντας σήματα αισιοδοξίας και άλλοτε επαναφέροντας την πολεμική ρητορική, το Μαξίμου βάφτιζε κατά το δοκούν «υποστηρικτές» και «υπονομευτές» της «εθνικής προσπάθειας», με μοναδικό γνώμονα το κατά πόσο συντάσσονται πλήρως με τις απόψεις του. Και όλα αυτά, ενώ επέμενε πως μοναδικός στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η επίτευξη ενός έντιμου συμβιβασμού και μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης και μάλιστα μέσα σε ασφυκτικό περιθώριο 15 ημερών, καθώς τα ταμειακά διαθέσιμα έχουν στερεύσει -όπως και οι ίδιοι παραδέχονται- και δεν θα μπορέσουν να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις στο τέλος του μήνα.

Στο πλαίσιο αυτό, οποιαδήποτε κριτική ή δημοσιοποίηση στοιχείων αναφορικά με το σημείο στο οποίο έχει περιέλθει η χώρα, εκλαμβάνεται ως «επιθετική» κίνηση ή προσπάθεια κάποιων «άγνωστων» κύκλων να δυναμιτίσουν τη διαπραγμάτευση, και αντιμετωπίζεται με εκνευρισμό και οργισμένες ανακοινώσεις.

Ενδεικτικός ήταν ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασε το Μαξίμου στο μπαράζ δημοσιευμάτων στον διεθνή Τύπο, που επανέφεραν τις πληροφορίες και τα σενάρια περί Grexit και διπλού νομίσματος. Αν και βασική αιτία της αναβίωσης των συγκεκριμένων ρεπορτάζ ήταν η δημοσιοποίηση των κυβερνητικών προθέσεων περί δημοψηφίσματος και ρήξης, σε περίπτωση που οι δανειστές δεν αποδεχτούν τις «κόκκινες γραμμές» της Ελλάδας, ωστόσο η κυβέρνηση «είδε» πίσω από αυτά οργανωμένο σχέδιο με στόχο όχι μόνο τη χώρα μας, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. Έσπευσε μάλιστα να δώσει στη δημοσιότητα και σχετικό ενημερωτικό σημείωμα, υποστηρίζοντας πως «κάποιοι έχουν σχέδιο να διαιρέσουν την Ευρώπη», απόφαση η οποία -όπως ανέφερε- «δεν έχει να κάνει με την οικονομική βιωσιμότητα των χωρών-μελών, αλλά με το όραμα για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Έσπευδε πάντως να διευκρινίσει πως «στον αντίποδα οι δυνάμεις που αντιστρατεύονται τα σχέδια διάσπασης δεν είναι μειοψηφικές», δημιουργώντας εύλογες απορίες τόσο για το ποιοι είναι αυτοί που «πολεμούν» την Ευρώπη, όσο -κυρίως- το ποιοι συντάσσονται με τη χώρα μας, καθώς η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ευρώπη, είναι μάλλον εκείνη της απομόνωσης.

Ακόμη και η «πρόοδος» η οποία κατεγράφη από την τελευταία συνεδρίαση του Eurogroup, προκαλώντας ικανοποίηση στην κυβέρνηση, αφορούσε περισσότερο το γεγονός ότι πλέον επανεκκίνησαν οι συνομιλίες και όχι αυτή καθ’ αυτή την ουσία τους, αφού όλα τα μείζονα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Βέβαια, ακόμη και σε αυτή την παρατήρηση, το Μαξίμου σπεύδει να καταλογίσει «πρόθεση» και διάθεση «σύνταξης» με τον Β. Σόιμπλε και τους «κακούς» της Ευρώπης.

Ανάλογη στάση κράτησε η κυβέρνηση και στο εσωτερικό της χώρας, λαμβάνοντας θέση άμυνας απέναντι όχι μόνο σε δημοσιεύματα που ασκούν κριτική, αλλά και σε ανεξάρτητους θεσμούς. Η διαμάχη με το διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος και οι διαστάσεις που πήρε ακόμη και εκτός συνόρων, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια στελεχών της ΕΚΤ, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση. Ούτως ή άλλως, από την αρχή της ανάληψης της εξουσίας, η νέα κυβέρνηση δεν έκρυψε τις διαθέσεις της απέναντι στον Γ. Στουρνάρα, κρατώντας στάση ανοχής. Ωστόσο, ο τρόπος που επέλεξε να κορυφώσει τη σύγκρουση, μέσω δημοσιευμάτων, άρθρων παρέμβασης από την «Αυγή» και συγχορδία επιθέσεων από στελέχη του κόμματος που ζητούσαν την παραίτηση του διοικητή της ΤτΕ, σίγουρα δεν κρίνεται ως ο πλέον «ορθόδοξος».

Αφενός γιατί αφήνει περιθώρια κριτικής σε όσους «βλέπουν» πίσω από τις επιθέσεις προσπάθεια ελέγχου του ανεξάρτητου ρόλου της ΤτΕ και αφετέρου διότι δημιουργεί «σκιές» για προσπάθεια συγκάλυψης της πραγματικής κατάστασης της οικονομίας, όπως αυτή αναδύεται από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.